در ایران حدود 18 میلیون نفر فصل بهار را با سردرد، آبریزش و خارش بینی پشت سر می‌گذارند.

به این منظور شاید بهتر باشد حساسیت فصل بهار را بیشتر بشناسیم. آلرژی یا حساسیت، واكنشی است كه دستگاه ایمنی بدن به هر نوع ماده خارجی مانند گرد و غبار، گرد​ه گل‌ها و... نشان می‌دهد.

به گفته پزشكان، آلرژی یكی از مهم‌ترین اثرات جانبی سیستم ایمنی بدن است كه در بعضی شرایط ظاهر می‌شود. آلرژی در واقع نوعی اختلال در دستگاه ایمنی بدن و پاسخ شدید دستگاه ایمنی در مقابل برخی​ آنتی‌‌ژن‌هاست.

هیستامین، آنتی‌بادی موجود در بدن در واكنش به مواد حساسیت‌زا را ترشح كرده و سبب بروز علائمی‌مانند تورم، قرمزی، خارش چشم‌ها، گرفتگی و آبریزش بینی می‌شود.

دكتر صادق حسنی، متخصص آسم و آلرژی در این زمینه می‌گوید: در فصل بهار گرده‌افشانی درختان و گل‌ها باعث آبریزش بینی، اختلالات تنفسی به شكل خس‌خس، بثورات پوستی مثل كهیر، خارش و اگزمای مخاطی به صورت تورم و التهاب می‌شود.

به گفته او این بیماری در فصل بهار به تب‌یونجه معروف است و در چنین شرایطی مبتلایان به آلرژی برای حل این مشكل اغلب به داروهای كاهنده عوارض حساسیت یا آنتی‌هیستامین‌ها پناه می‌برند.

این پزشك با اشاره به بی‌توجهی برخی افراد به پیشگیری از این گونه حساسیت‌های فصلی ادامه می‌دهد: برخی بیماران به تصور ابتلا به سرماخوردگی‌های مكرر از تشخیص و پیشگیری ازاین نوع حساسیت‌ها پرهیز می‌كنند، در حالی كه با پرهیز از تماس با گرده‌ گیاهان می‌توان ابتلا به این نوع آلرژی‌ها راكاهش داد.

گرده‌های گیاهان صبح‌ها و غروب‌ها به سطح زمین نزدیك‌ترند؛ به همین علت افراد مبتلا به حساسیت‌های فصلی در این مواقع نباید در معرض گرده‌ها قرار گیرند.

از عوامل حساسیت دوری كنید

زمان شروع و خاتمه آلرژی در مناطق گرم، گرده‌افشانی درختان در اوایل بهار صورت می‌گیرد و در این مناطق فصل آلرژی‌ها، ابتدای بهار آغاز می‌شود كه بسته به مكان زندگی شما و خصوصیات آب و هوای منطقه و نوع گیاهان محیط، ممكن است در پاییز همزمان با گرده‌افشانی بعضی ​گیاهان باز هم علائم آلرژی بروز كند.

در بعضی ​ مناطق، بویژه در جاهایی كه قارچ می‌روید، پراكندگی گرده‌ها در فصل تابستان سبب بروز واكنش‌های آلرژیك می‌شود و معمولا تا پایان دوره گرده‌افشانی، علائم آلرژی ادامه می‌یابد.

عطسه، آبریزش بینی، سوزش و خارش گلو، ریزش اشك از چشم‌ها و بعضی علائم سرماخوردگی مثل سردرد از نشانه‌های بروز آلرژی است بنابراین اگرعلائم بیماری درست مشابه این علائم هستند و هر سال در یك زمان مشخص بروز می‌كنند و پس از مدتی به سرماخوردگی عفونی منجر می‌شوند، می‌توان گفت​ فرد به آلرژی فصلی مبتلاست.

دكتر ابراهیم رزم‌پا، متخصص گوش، حلق و بینی با بیان این‌كه در موارد آلرژی، افراد قبل از درمان باید مطمئن شوند كه علائم بارز، مربوط به آلرژی فصلی است، به ایسنا می‌گوید: بیماری‌های مرتبط با آلرژی‌های فصلی شامل رینیت آلرژیك با علائم التهاب مخاط بینی و حلق، كونژكتیویت آلرژیك با علائم قرمزی، سوزش و خارش چشم‌ها و آسم آلرژیك همراه با علائم تنگی‌نفس و گرفتگی راه‌های تنفسی و تنفس صدادار بروز می‌كند.

این عضو هیات علمی‌ دانشگاه علوم پزشكی تهران ادامه می‌دهد: متخصصان آلرژی از آزمایش‌های ساده بدون عارضه برای یافتن عامل آلرژی‌زا استفاده می‌كنند.

این متخصص گوش، حلق و بینی با اشاره به این‌كه اصل اول درمان آلرژی با اجتناب از آن حاصل می‌شود، معتقد است: وقتی به كمك تجربه یا آزمایش‌های پزشكی، عامل حساسیت‌زا در محیط شناسایی شد، پیدا كردن راه‌هایی برای دوری از آن، فرد را در درمان كامل یاری می‌كند.

به گفته او معمولا زمانی كه گرده‌ها به مقدار زیاد در هوا پراكنده می‌شوند، دوری از آنها كار دشواری است، ولی چند اصل مهم وجود دارد كه رعایت آنها به تخفیف علائم كمك می‌كند به طور مثال در تمام شرایط در و پنجره‌های خانه و اتومبیل افرادی كه دچار آلرژی هستند باید بسته باشد و اگر در محیطی قرار گرفته‌اند كه احتمال نفوذ گرده‌ها در لابه‌لای موها و لباس‌ها وجود دارد، قبل از رفتن به رختخواب حمام و لباس‌های خود را عوض كنند و همچنین از نگهداری حیوانات خانگی دوری كنند.

در صورتی كه با وجود رعایت همه شرایط دوری كامل از مواد آلرژی‌زا غیرممكن باشد می‌توان از دارو درمانی استفاده كرد كه در این زمینه انتخاب نوع و مقدار داروی مناسب تنها به عهده پزشك متخصص است.

غذای مخصوص حساسیت

هیچ غذایی نیست كه آلرژی فصلی را درمان كند، اما برخی غذاها هستند كه این آلرژی را تشدید می‌كنند. حداكثر كمكی كه به یك فرد آلرژیك می‌توانید بكنید این است كه او را از خوردن عسل، ادویه، مغزهای حساسیت‌زا (مثل گردو، بادام، فندق، بادام زمینی و...) و غذاهایی كه بوی تندی دارند، منع كنید.

در عین حال برخی مواد غذایی هستند كه با بالا بردن توان ایمنی بدن، عوارض آلرژی را كم می‌كنند. در میان این غذاها پیاز و سیر، ویتامین‌های گروه C،B و K، مواد آنتی‌اكسیدان مثل سیب، كلم بروكلی و گل‌كلم هم به چشم می‌خورد.

چند نكته در خصوص حساسیت

زمانی كه افراد در فضاهای بسته‌ای مانند خودروها قرار دارند باید شیشه‌ها را به طور كامل بالا بیاورند تا كمتر در معرض گرده‌ها قرار گیرند.

مبتلایان به حساسیت فصلی با شروع گرده‌افشانی گل‌ها و گیاهان علائم خود را نشان می‌دهند. در این حالت نگهداری گلدان‌های كوچك در فضای منزل، پر پرندگان خانگی و نگهداری حیواناتی مانند جوجه، اردك، گربه، سگ و... آلرژی را شدت می‌دهد.

جالب است بدانید حساسیت فصلی فقط مخصوص فصل بهار نیست، بلكه در تابستان و پاییز با خوردن بعضی از میوه‌ها نظیر هندوانه، خربزه، انگور، گوجه‌فرنگی، توت‌فرنگی و... ممكن است آلرژی ظاهر شود.

گرده‌ها گل‌ها و درختان وقتی وارد ریه می‌شود ممكن است منجر به بیماری آسم شود كه در این حالت بیمار باید تحت نظر پزشك مداوا شود.